Samen hebben we veel gedaan

Vier jaar geleden presenteerden wij ons coalitieakkoord ‘Samen kunnen we veel aan’. Aan het einde van deze raadsperiode blikken we terug in het document ‘Samen hebben we veel gedaan 2022-2026’. In dit document kijken we naar de afgelopen raadsperiode aan de hand van het coalitie-akkoord.

Het coalitieakkoord was een akkoord op hoofdlijnen. We spraken met uw raad af dat we de hoofdlijnen samen uit zouden werken. Dit hebben we onder meer gedaan door verschillende startnotities aan te bieden. Bijvoorbeeld voor gebiedsontwikkelingen, de besluitvorming over Windpark A15 en de beweging naar de Versterking Sociale Basis

De wereld stond niet stil. De gemeentelijke financiën bleken ook in de afgelopen periode een onderwerp dat veel aandacht vroeg. Alhoewel het Rijk wel tot incidentele compensatie is overgegaan voor de stijging van de kosten van de jeugdzorg en de terugval in de uitkering van het gemeentefonds enigszins is gedempt, blijft het nodig om de discussie ‘geen taken zonder knaken’ te voeren.

De opvang van vluchtelingen hield - ook in onze gemeente - de gemoederen flink bezig. In het land was en is de sfeer rondom de besluitvormingstrajecten voor opvang van asielzoekers vaak grimmig. In Lingewaard is het besluit over noodopvang, ondanks alle tegengestelde geluiden en belangen, op democratische wijze door uw raad genomen. Dit zagen we bij meer onderwerpen. We zijn trots op de manier waarop uw raad ook over complexe en moeilijke onderwerpen besluiten nam.

In de volgende hoofdstukken nemen we u mee in belangrijkste resultaten waarmee we bouwden aan ons Lingewaard.

Financieel gezond

Financieel gezond zijn is een grote opgave gebleken in deze periode. Het financiële ravijnjaar noodzaakte tot een bezuinigingsoperatie. Deze heeft geleid tot een gezonde meerjarenbegroting voor een periode van vier jaar, 2026 – 2029. In alle programma’s van de begroting is er bezuinigd. Hierbij hebben we de verhoging van de lokale lasten zeer beperkt kunnen houden. De bezuinigingen in het sociaal domein zijn in onderlinge samenhang tot stand gekomen. De onverminderde Lingewaardse inzet op preventie is hierbij de sleutel om deze bezuinigingen te realiseren. De hulp en zorg blijft zo beschikbaar.

Werken vanuit de bedoeling

Het werken vanuit de bedoeling betekent dat we meer kijken naar het doel in plaats van de regel. Dit is zowel in het sociale als in het fysieke domein een vaste waarde geworden. In 2023 verankerden we dit in de Omgekeerde Verordening in het Sociaal domein. In het ruimtelijk domein bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024. Een mooi voorbeeld daarvan is de intaketafel voor nieuwe initiatieven, waarbij we kijken naar wenselijkheid en haalbaarheid van plannen en dat ook snel en helder terugkoppelen.

Sterke sociale basis

Een sterke sociale basis staat voor ons centraal. Hiermee bedoelen we dat inwoners langer thuis kunnen wonen met de zorg die daarvoor nodig is in de buurt. We richtten hiervoor een nieuwe werkwijze in en gingen een contract aan met Incluzio. Incluzio staat met de inrichting van buurtteams dichtbij de inwoners en kan daarmee snel de juiste zorg leveren waar dat nodig is. Een sterke sociale basis betekent ook dat inwoners betrokken zijn bij activiteiten in de buurten en wijken, dat ze de mogelijkheid hebben om elkaar te ontmoeten en dat ze naar elkaar omzien. Met sport en cultuurorganisaties werkten we samen om laagdrempelige en toegankelijke voorzieningen aan te bieden. En door te investeren in gebouwen zoals dorpshuizen maakten we “elkaar ontmoeten” mogelijk.

Verbinding inwoner en gemeente

Het versterken van de verbinding tussen inwoner en gemeente passen we waar mogelijk toe in alle thema’s waar het gaat om afstemming, planvorming en uitvoering. En alhoewel we nog steeds lerend zijn, legden wij hiervoor in 2024 een goede basis in de Participatieverordening en Participatiebeleid. Met de app ‘InLingewaard’ faciliteerden we de basis voor de verbinding tussen inwoner en gemeente. Op de website ‘samen.lingewaard’ vinden inwoners, organisaties en andere betrokkenen actuele projecten in de kernen. Over deze projecten kunnen zij meedenken, meepraten of meedoen. Het Lingewaards tientje van Lingewaard Doet kunnen inwoners gebruiken om initiatieven te steunen. We realiseerden veel initiatieven, zoals de pumptrackbaan in Doornenburg, het Ecopark in Gendt, het kunstwerk Huessense Zwaon en de herinrichting van het Mariaplein in Haalderen.

De krapte op de woningmarkt is in deze raadsperiode niet afgenomen. Door de raadsbrede aangenomen moties ‘Grip op Wonen’ (2022) en ‘Sociale binding met Lingewaard’ (2023) richtten we ons maximaal op de realisatie van betaalbare woningen voor alle doelgroepen. Bij de toewijzing van huurwoningen kregen woningzoekenden met een sociale binding met Lingewaard voorrang.

In maart 2023 kwam de Woondeal 2.0 voor de Regio Arnhem–Nijmegen tot stand tussen het Rijk, de Provincie en de Groene Metropoolregio. Hiermee zijn de opgave en kaders tot en met 2030 scherp in beeld. Met het addendum ‘Woondeal 2.1’ hebben we sinds juni 2025 ook de opgave tot 2035 in beeld. De belangrijkste uitgangspunten zijn de bouw van twee derde deel betaalbaar huur en koopwoningen. Daarvan valt minstens 30% in de sociale huur.

Aan onze woningbouwgave gaven we invulling met onder meer de bouw van 127 betaalbare woningen in Haalderen, een mooi voorbeeld waarin we snel en innovatief een woningbouwproject realiseerden.

Ook de vaststelling van de startnotitie vrijkomend vastgoed droeg hieraan bij. In 2023 stelde uw raad de doelgroepenverordening vast. Daarmee zorgden we ervoor dat betaalbare nieuwbouwwoningen ook betaalbaar blijven en worden toegewezen aan de juiste doelgroep. De voortgang van de woondeal monitoren we ieder half jaar via het woningbouwprogramma. Hieruit blijkt dat we goed op koers liggen om de opgave te behalen.

We hebben de focus gehouden op de grote woningbouwprojecten in ons woningbouwprogramma. Alle ruimtelijke initiatieven beoordelen we sinds 1 januari 2024 via de intaketafel.

Aan de brede ruimtelijke opgaven werkten we samen binnen de Groene Metropoolregio. Met twee opeenvolgende regionale agenda’s (de laatste voor de periode 2025-2028) legden we de basis van de samenwerking vast. We werken voor de vier gebieden binnen de GMR gebiedsprogramma’s uit, waarbij Lingewaard en Overbetuwe samen het Middengebied vormen. Om hiervoor richting op te halen, organiseerden we gezamenlijke bijeenkomsten met de raden van Lingewaard en Overbetuwe.

In deze periode legden we de basis om toekomstige ontwikkelingen mogelijk te maken. Uw raad stelde de startnotities Omgevingsvisie, Huissen Oost – Angeren, de Kern Bemmel en Bemmel – Haalderen vast. Voor deze laatste vestigden we ook een voorkeursrecht op een aantal percelen aan de Lage Zandsestraat. Om woningbouw te realiseren in Gendt West gaven we ontwikkelaars de ruimte om aan de slag te gaan. Met de nieuwe nota grondbeleid hebben we een beter afwegingskader om te beoordelen welke rol Lingewaard aan kan nemen om haar ruimtelijke en maatschappelijke ambities te realiseren. 

Met de nieuwe nota grondbeleid hebben we een beter afwegingskader om te beoordelen welke rol Lingewaard aan kan nemen om haar ruimtelijke en maatschappelijke ambities te realiseren. 

Ook stelden we in deze periode een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor onderwijshuisvesting vast. Daarmee kunnen we de herontwikkeling van IKC Marang, BS de De Borgwal, IKC De Abacus en het OBC Huissen uitvoeren. Daarnaast bouwden we aan de scholen uit het oude IHP: OBC Bemmel, IKC de Vonkenmorgen, Sterrenbos en de school in Doornenburg.

In februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen. Het gevolg was een nog altijd voortdurende oorlog op ons eigen continent. Dit zorgde voor een stroom van vluchtelingen richting Nederland en ook richting Lingewaard. In korte tijd realiseerden we verschillende opvanglocaties. We creëerden 305 opvangplekken voor de opvang van Oekraïners, verdeeld over acht kleinschalige opvanglocaties door de hele gemeente.

De afgelopen vier jaar viel het kabinet tot tweemaal toe over de kwestie asielopvang. In deze roerige tijden werd het voorstel van het college om een AZC te realiseren in juni 2024 niet aangenomen. Gemeenten moeten zich nog altijd houden aan de spreidingswet. Daarom koos uw raad voor een noodopvanglocatie in Bemmel. Deze locatie voor maximaal 200 vluchtelingen opent medio 2026 haar deuren voor opvang tot en met uiterlijk 31 december 2027.

Begin januari 2023 stelde uw raad de contourennota sociale basis vast. Zo zorgen we er voor dat de zorg en ondersteuning voor onze inwoners betaalbaar en beschikbaar blijft voor de inwoners die niet zonder kunnen. Uw raad koos voor een integrale aansturing zodat ons aanbod past bij de vragen die onze inwoners hebben. We investeren hiermee in preventie en het normaliseren van hulpvragen door meer laagdrempelige en collectieve ondersteuning. Na een Europese aanbesteding kozen we voor Incluzio om deze aanpak vanaf 1 januari 2026 uit te voeren.

Inwoners de mogelijkheid bieden om elkaar te ontmoeten was de afgelopen vier jaar een centraal thema. Het inrichten van “huiskamers” in elke kern – zoals opgenomen in het coalitieakkoord – sluit hierbij aan. De huiskamer in de Leemhof in Gendt is hier een voorbeeld van. Daarnaast bleven de huiskamers ’t Zand, Zilverkamp en de Minkhof actief. We bereidden de oprichting van huiskamers voor door onder andere in gesprek te gaan met activiteitenaanbieders en bewoners. Verdere vormgeving van de huiskamers gebeurt in 2026 door Incluzio Lingewaard.

In de Strategische Agenda Sociaal Domein (oktober 2023) richtten we het uitgangspunt van de sterke sociale basis verder in. Hierin staan vijf thema’s waaronder de Lingewaardse ontwikkelagenda jeugd en de Lingewaardse agenda voor bestaanszekerheid. Beide agenda’s werkten we daarna verder uit. Ook het uitvoeren van het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorg Akkoord (GALA en IZA) borgden we hierin. We gaven bovendien invulling aan de transformatie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis. Door het vastleggen van zowel regionale als lokale afspraken bepaalden we de koers voor de periode 2025-2027. De kosten voor de jeugdzorg – een groeiend kostenpost – lijken het laatste jaar te stabiliseren.

De landelijke en regionale ontwikkelingen in de arbeidsmarkt boden een kans om de uitvoering van de Participatiewet te vernieuwen en beter af te stemmen op de behoeften van onze inwoners. We richtten met het projectplan re-integratie onze uitvoering fundamenteel anders in. Namelijk op het voorkomen van instroom én het stimuleren van duurzame uitstroom naar werk, opleiding en participatie.

We willen dat inwoners van de gemeente Lingewaard in alle levensfasen kunnen (blijven) wonen en leven in (de buurt van) hun eigen kern. Daarom stelden we een lokale woonzorgvisie vast. Deze hebben we gestoeld op een eerder vastgestelde regionale woonzorgagenda. Ook hiervoor is een sterke sociale basis cruciaal. Verder richtten we ons op veiligheid in en rond scholen. Met input van uw raad gaven we vorm aan de agenda voor inclusie- en diversiteit.

In april 2023 stelden we het handhavingsbeleid vast. Met heldere uitgangspunten waarin rechtvaardigheid en transparantie centraal staan, rolden we dit uit voor de periode 2024-2027. De handhavingslijst schoonden we flink op door grote stappen te zetten in handhavingscasussen. Veel langslepende handhavingscasussen losten we op.

We brachten de afgelopen jaren sport en cultuurvoorzieningen in elke kern een stap verder. We gaven een impuls aan het sportieve en culturele leven in Lingewaard. Dit deden we samen met Stichting Sportservice Lingewaard en Clink!. Ook gaven we vanuit het Cultureel platform Lingewaard en de sport en cultuuraanbieders uitwerking aan het sport- en beweegakkoord en het cultuurakkoord. We zetten grote stappen in de harmonisatie van ons gemeentelijk vastgoed. Dit wil zeggen dat we dezelfde afspraken met alle verenigingen vastlegden. Voor de tarieven van de binnensportaccommodaties deden we dit in 2024. Voor de de buitensportaccommodaties rondden we dit eind 2025 af.

We realiseerden meerdere voorzieningen waaronder het Sociaal Cultureel Centrum de Leemhof in Gendt en de planvorming van een Multi Functionele Accommodatie (MFA) in Haalderen. Een overeenkomst met de parochie bleek niet haalbaar waardoor we de MFA in de kerk in Huissen niet konden realiseren. We zijn bezig de oude raadszalen om te bouwen naar een MFA voor Huissen.

Op verschillende vlakken maakten we de komst van sportaccommodaties mogelijk. Zoals de Blauwenburcht in Huissen en de sporthal bij OBC Bemmel die we in december 2025 opleverden. Sportcomplex Jonge Kracht en de nieuwbouwwijk Slingerbos hebben we opgeleverd. De groene inpassing vindt plaats in 2026. Ook Sportpark de Poel in Angeren hebben we afgerond.

Aantal evenementen

We koesteren de tradities en evenementen van onze gemeente. Daarom behielden we de podiumwagen zodat onze verenigingen hier gratis gebruik van kunnen maken. We stonden uitgebreid stil bij 80 jaar vrijheid in onze gemeente. Ook blijven we evenementen ondersteunen met bijvoorbeeld het leveren van dranghekken en vuilnisbakken. Veel initiatieven van inwoners zijn van de grond gekomen. Zo was het deze winter mogelijk te schaatsen in het centrum van Bemmel. 

In maart 2023 stelde uw raad de toeristische nota ‘De Betuwe in verbinding: een dijk van een landschap 2023- 2028’ vast. Die nota is in samenwerking met de gemeente Overbetuwe opgesteld, als actualisatie van voorgaande nota. We realiseerden onder meer het Wandelnetwerk, thematische (fiets) routes, dijken als boulevards en de belevingskaart. 

En niet te vergeten: na twintig jaar is er een nieuwe locatie gevonden voor het Dierentehuis Arnhem en omstreken. Een mooi resultaat van intensieve regionale samenwerking.

Mobiliteit en bereikbaarheid is een gemeentegrens overschrijdend onderwerp. Ontwikkelingen buiten Lingewaard zijn direct van invloed op de verkeersdrukte binnen de gemeente. Daarom hebben we actief ingezet op onze deelname in het bestuurlijk opgaveteam voor de opgave Verbonden regio van de Groene Metropoolregio. De intentieovereenkomst voor een fietsverbinding tussen Arnhem en Huissen hebben we ondertekend. Met buurgemeenten, de provincie en de GMR ondertekenden we een samenwerkingsovereenkomst voor de uitvoering van het VeluweWaalpad.

In 2024 werd duidelijk dat de A15 doorgetrokken mag worden richting Duiven en Zevenaar. De eerste voorbereidende werkzaamheden zijn gestart. Dit zal leiden tot minder verkeersdrukte op de A325 en de aansluiting op de Pleijroute. Dit komt de doorstroming in Lingewaard ten goede. Daarnaast komt er een snelle fietsroute parallel aan de A15.

Na afronding van de voorbereiding gaan we de Dorpensingel aanleggen onder de naam Keizerin Theophanosingel. Hiermee krijgen we een veilige en snellere verbinding tussen Bemmel en Lent en de A325.

De beschikbaarheid van openbaar vervoer is voor Lingewaard belangrijk om een alternatief te kunnen bieden voor het gebruik van de auto. Voor ons betekent de nieuwe OV concessie dat vanaf juni 2026 tot 2035 de vier bestaande buslijnen binnen Lingewaard blijven rijden, de routes blijven ook hetzelfde. De nachtbus komt weer terug in de weekenden.

Binnen onze gemeentegrenzen werkten we aan verkeersveiligheid, bereikbaarheid en doorstroming. Dat deden we vanuit de kaders uit de Mobiliteitsvisie, het Gemeentelijk Mobiliteitsplan (GMP) en het Maatregelenprogramma GMP-plus. Uw raad gaf prioriteit aan zeven infrastructurele projecten en drie verkeersonderzoeken en stelde hiervoor budget beschikbaar. De afgelopen raadsperiode stond voor een groot deel in het teken van voorbereidende onderzoeken, onderhandelingen en ontwerpen. Zes van de infrastructurele projecten voeren we uit in 2026.

In 2023 stelde uw raad het addendum op het Wegencategoriseringsplan uit 2020 vast. Hiermee vergrootte uw raad de mogelijkheden om vanwege de verkeersveiligheid de toegestane snelheid op bepaalde wegen te verlagen van 50 naar 30 km per uur. Dit gebeurde bijvoorbeeld bij de Gochsestraat.

In de loop van de afgelopen vier jaar is de energietransitie en duurzaam handelen steeds meer gemeengoed geworden. In de verschillende beleidskaders formuleerden we doelen. Onder andere in de Lingewaardse Adaptatiestrategie (LAS), het beleidskader Energietransitie 2023-2025, het beleidskader Circulariteit, het warmteprogramma en het Programma Landschap, Natuur en biodiversiteit.

Om aan deze doelstellingen vorm te geven, richtten we ons op drie centrale thema’s binnen het opgezette programma Klimaat, Energie en Circulariteit:

• Klimaatadaptatie: Het klimaatbestendig inrichten van de leefomgeving om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen.
• Energietransitie: De overstap naar duurzame energiebronnen en het bereiken van een elektriciteitsneutraal 2030.
• Circulaire economie: Het minimaliseren van afvalstromen en het optimaal benutten van Grondstoffen.

Maar hier bleef het niet bij. In 2022 stelde uw raad het Gemeentelijk Watertakenplan vast. Hierin staan de maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie en duurzaamheid. Om de energielasten van huishoudens met een laag inkomen te verlagen, financierden wij met subsidie van het Rijk het Energiesteunpunt. Onderdeel hiervan was de mogelijkheid om onzuinige apparaten om te ruilen. Ook lanceerden wij Operatie Isolatie waarmee inwoners de kans krijgen isolatiemaatregelen te nemen aan hun woning.

De uitspraak van de Raad van State begin 2025 dat het intern salderen van stikstof niet meer is toegestaan had verstrekkende gevolgen voor onze lopende en toekomstige projecten. Wij richtten de Taskforce stikstof op om zicht te krijgen op de gevolgen en een strategie hiervoor te ontwikkelen.

Windenergie kreeg een prominente plek op de agenda met besluitvorming over de komst van windpark Caprice (2022) en het windmolenpark A15-Lingewaard (2025). In het coalitieakkoord stond expliciet de wens om “voor elk kind dat in onze gemeente geboren wordt” een boom te planten. We legden daarom niet alleen een geboortebos aan in een deelgebied van NEXTgarden. We plantten ook een herkenbare boom in de zes kernen die uit kan groeien tot een monumentale boom.

NEXTgarden blijft een prominente plek in onze gemeente en in ons beleid houden als innovatieve hub voor de glastuinbouwsector. Uw raad stelde de strategische visie voor dit gebied in 2021 vast. Daarna werkten wij aan de ontwikkeling van alternatieve warmtebronnen zoals geothermie en uitbreiding van het warmtenet in Bergerden. Als Groene Metropoolregio haalden we met projecten onder de noemer “Gezonde Groene Groei” gezamenlijk €15 miljoen aan investeringen naar onze regio. Onderdeel van deze deal is de samenwerkingsovereenkomst die wij ondertekenden voor de Meetingpoint Be.leef. Dit meetingpoint vormt de basis voor een toekomstbestendig regionaal kennisnetwerk dat de tuinbouwsector in de regio Arnhem-Nijmegen versterkt.

Operatie Isolatie

In maart 2025 stelde het college de subsidieregeling voor de lokale aanpak isolatie (beter bekend als ‘Operatie Isolatie’) vast. Met deze regeling ondersteunen wij inwoners met een slecht geïsoleerde koopwoning financieel bij het realiseren van één of meer isolatiemaatregelen. Door de regeling te wijzigen en de doelgroep te vergroten, konden vanaf juli 2025 meer inwoners gebruik maken van Operatie Isolatie. Op 13 januari 2026 zijn er aan 225 woningen isolatiemaatregelen getroffen. Zo komen we dichterbij ons streven om 2,5% energiebesparing per jaar te realiseren.

Los van de onderwerpen die in de raad behandeld zijn, heeft uw raad ook gebruik gemaakt van zijn instrumenten om onderwerpen aan de kaak te stellen of op de agenda te zetten. Hieronder lichten wij er een aantal uit.

Vrachtverkeer Huissen

In de afgelopen raadsperiode was het vrachtverkeer in Huissen een veelbesproken onderwerp. Zowel inwoners – met een inwonersinitiatief – als uw raad – met verschillende moties – hebben dit onderwerp op de agenda gezet. De verkeersveiligheid en overlast voor inwoners enerzijds en de bedrijfsbelangen van ondernemers anderzijds, maakten dit tot een complex onderwerp. We richtten onder leiding van een onafhankelijke voorzitter een werkgroep bestaande uit inwoners en ondernemers op. De werkgroep had als opdracht om te komen tot gezamenlijk gedragen maatregelen om de hoeveelheid vrachtverkeer op de route Stadswal-Karstraat in Huissen te verminderen. In het debat over het eindverslag van de werkgroep vrachtverkeer besprak uw raad verschillende voorstellen om doorgaand vrachtverkeer door Huissen te weren. Een motie tot het uitvoeren van een proef voor het nachtelijk weren van vrachtverkeer werd aangenomen. In het onderzoek naar robuuste netwerkoplossingen besteedden we ook aandacht aan het beheersen van (vracht)verkeer door de kern Huissen.

Bouwen voor Starters

Omdat uw raad van mening is dat er meer gebouwd moet worden voor starters in Lingewaard werd de motie “Geen valse start(ers) in Lingewaard” unaniem aangenomen. Hierin riep uw raad het college op om het bedrag dat voor startersleningen gereserveerd is te verhogen. Nadat de motie was aangenomen, hebben we een extra storting gedaan in het fonds voor startersleningen voor het jaar 2023. Bij de tweede Turap 2023 regelde uw raad, met het aannemen van een amendement, deze storting ook voor het jaar 2024.

Veiligheid

(Sociale) veiligheid voor iedereen, ongeacht geslacht, gender of ras, is een zeer actueel thema. In 2024 nam uw raad raadsbreed de motie ‘Orange the World’ aan en riep het college op om actief deel te nemen aan de jaarlijkse landelijke campagne. Dit doen wij onder andere zichtbaar in de oranje belichting van de theaterkerk in Bemmel. Na de moord op Lisa in Abcoude nam uw raad in september 2025 ook raadsbreed de motie “Lingewaard veilig voor iedereen, inclusief vrouwen en meisjes” aan. College, raad en partners in het werkveld gingen we januari 2026 samen in gesprek om tot een plan van aanpak te komen om het gevoel van veiligheid te vergroten.

Lingewaard Regenbooggemeente

De Lokale Agenda Inclusie en Diversiteit Lingewaard werd in 2024 aangenomen. In deze agenda staan beleidsmaatregelen die specifiek voor de LHBTIQA+’ers zijn bedoeld. Dit naar aanleiding van de motie “Lingewaard Regenbooggemeente”. Daarnaast riepen we Lingewaard uit tot Regenbooggemeente en zetten ons werk in het netwerk van Regenbooggemeentes en provincie voort.